Geleneksel Türk Evlerinin Mimari Özellikleri

Türk Evlerinin Mimari Özellikleri

Göçebe bir yaşam biçimine sahip olan Türkler, yerleşik hayata geçtikten sonra bu alana ait unsurlar geliştirmiştir. Bu geliştirilen ve zamanla gelenekselleşen unsurlardan belki de en önemlisi barınma ihtiyacını karşılayan evlerdir. Türk mimarisi de zaman geçtikçe belli konularda dokunuşları bünyesinde barındırıp imzası haline getirmiştir. Buna göre geleneksel Türk evlerinin özelliklerinin imzalarından ilki olan plan 4 şekilde vuku bulmuştur:

  1. Sofasız: En ilkel Türk evlerindendir. Hiçbir odanın birbiri ile bağlantısı yoktur. Odalara dış kapılardan girilir. Buna göre de evi koruyan bahçe duvarı tarzında cephelere rastlanır.
  2. Dış sofalı: Türk evinin ikinci hali olan bu planda odalar arasındaki bağlantı sofayla sağlanır. Sıcak havalarda oturma alanı olarak kullanılır.
  3. İç sofalı: Geleneksel evin en yaygın biçimde kullanılan planıdır. Odaların arasına alınmıştır. Buna da halk arasında karnıyarık adı verilmiştir.
  4. Orta sofalı: Sofanın evin ortasına alınmasıyla evler, kare yahut kareye yakın biçimler almaya başlamıştır. 18. Yüzyıldan itibaren uygulanmaya başlanan plan biçimi olarak geçmektedir.

Sofa planın dışında ev mimarisindeki oda ana unsuru geleneksel Türk evlerinde şu şekilde yer alır:

  1. Oda: Göçebe Türk yaşamındaki çadır işlevini yerleşik hayatta oda karşılamaktadır. Buna göre de oda, içinde her türlü aktivite yapılan bölme olarak geçmektedir. Şekil olarak ise kare yahut dikdörtgen şekle yer verilmektedir.

Yan unsurlar ise şu şekilde özelliklere tabiidir:

  1. Mutfak/Banyo: Suyun çeşmeden akmadığı zamanlarda, Türk evlerinde giriş katta yer almak zorunda kalmışlardır. Taşıma suyla ev döndürürken kirli suyu boşaltmak daha kolay şekilde gerçekleşmiştir. Buna göre de kirli sular direkt kanalizasyon yahut pis sulara bağlanmıştır.
  2. Merdivenler: Sofa ile paralellik göstermektedirler. Sofalar neredeyse ona göre konumlanmaktadırlar. Belirli bir yerleri yoktur. Rastgele dikilmektedirler.
  3. Ahır, ambar: Geleneksel Türk evlerinde özellikle tarımla uğraşan kişilerin evlerinde bu unsurlar önemli yer tutmaktadır. Buna göre genelde evden ayrı bir bina olarak inşa edilmektedirler. Bunun dışında tek binada yer alacaksa da zemin katta yer almaktadırlar.

Yapılar ise ahşap ve kerpiç olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu iki yapıda da evlerin içe dönük bir tutum sergilediği görülmektedir. Binalar, kendilerini dışarıya doğru kapatarak içe yönelmektedirler.

Bunun dışında önemli bir diğer konu ise çatılardır. Geleneksel Türk evlerinde çatılar iki şekilde meydana gelmektedir. İlki toprak damlı düz çatılardır. İkincisi ise klasik kiremit çatıdır.

Bir önemli ayrıntı ise pencerelerdir. Pencereler genelde üst katlarda görülmektedir. Zemin katlarda penceresiz duvarlara rastlanmaktadır. Veyahut zemin katta bulunduklarında korkuluk, demirlik gibi koruma altına alınmaktadırlar.

İç kapılarda ise durum gelir seviyesine göre farklılık göstermektedir. Düşük gelirli evlerin iç kapıları, yatay üç tahtayla tutturulmuş kapılardan oluşmaktadır. Daha yüksek gelirli evlerde ise iç kapılar; süslü, aynalı, işlemeli özellikler göstermektedir.

Geleneksel Türk evlerinin en belirgin özelliği ise cumbalardır. Bu mimari yapı, üst katlarda yer alarak meydana getirilmektedir. Günün her anında ışıktan faydalanma gibi bir özelliği de beraberinde getirmiştir.

Böylece geleneksel Türk evlerinin mimarisi de zaman içinde kendi kimliğini oluşturmuştur.

© Copright Tüm Hakları Saklıdır | ZD Mühendislik İnşaat 2021

Bu site Janet Digital Ajans tarafından tasarlanmıştır.

Drag View Close play
0%