Türkiye’nin İlk Fabrikaları

Türkiye’nin İlk Fabrikaları

Fabrika, yaygın olarak yeryüzünde yeni sayılsa da ilk fabrika 1104 yılına kadar dayanmaktadır. Dünya üzerinde bilinen, kaydedilen ilk fabrika Venediklilere aittir. Bu yapının adı ise “Venetian Arsenal” olarak bilinmektedir. Buna göre Venedik Tersanesi olarak Türkçeye çevrilebilir. Venedik’te kurulan bu yapıda montaj hatları kullanılmıştır.

Dünyanın bilinen ilk fabrikasında ise en verimli dönemde 16 bin işçiden söz edilmektedir. Ayrıca günde neredeyse bir gün gemi üretiliyordu ki bu da modern anlamdaki seri üretim fabrika özelliğini hatırlatmaktadır.

İlk fabrika zamanla evrilerek ve gelişerek özellikle Sanayi Devrimi’nde kendine dünya üzerinde önemli bir yer açmıştır. Yüzlerce yıl sonra kurulan Türkiye’de ise asırlar aşacak dehasıyla Mustafa Kemal Atatürk de fabrikanın önemini fark etmiş ve ona geri çalışmalar yürütmüştür. Yaşadığı dönemde, kurduğu ülke için sayısız fabrika kurulmasını teşvik etmiştir. Ve bunlardan bazılarını ise bizzat kendisi açmıştır.

Aşağıda ise Atatürk’ün açtığı 46 fabrika yer almaktadır:

 1-Ankara Fişek Fabrikası (1924)

2-Gölcük Tersanesi (1924)

3- Şakir Zümre Fabrikası (1925)

4-Eskişehir Hava Tamirhanesi (1925)

5-Alpullu Şeker Fabrikası (1926)

7-Uşak Şeker Fabrikası(1926)

8-Kırıkkale Mühimmat Fabrikası (1926)

9-Bünyan Dokuma Fabrikası (1927)

10-Eskişehir Kiremit Fabrikası (1927)

11-Kırıkkale Elektrik Santrali ve Çelik Fabrikası (1928)

12- Ankara Çimento Fabrikası (1928)

13-Ankara Havagazı Fabrikası (1929)

14-İstanbul Otomobil Montaj Fabrikası (1929)

15-Kayaş Kapsül Fabrikası (1930)

16-Nuri Killigil Tabanca, Havan ve Mühimmat Fabrikası (1930)

17-Kırıkkale Elektrik Santrali ve Çelik Fabrikası (1931- Genişletildi)

18-Eskişehir Şeker Fabrikası (1934)

19-Turhal Şeker Fabrikaları (1934)

20-Konya Ereğli Bez Fabrikası(1934)

21-Bakırköy Bez Fabrikası (1934)

22-Bursa Süt Fabrikası (1934)

23-İzmit Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası (1934 Temel atma)

24-Zonguldak Antrasit Fabrikası (1934 Temel Atma)

25-Zonguldak Kömür Yıkama Fabrikası (1934)

26-Keçiborlu Kükürt Fabrikası (1934)

27-Isparta Gülyağı Fabrikası (1934)

28-Ankara, Konya, Eskişehir ve Sivas Buğday Filoları (1934)

29-Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası (1935 – Tamamlandı)

30-Kayseri Bez Fabrikası (1934 Temel atma)

31-Nazilli Basma Fabrikası (1935- Temel atma)

32-Bursa Merinos Fabrikası (1935 Temel Atma)

33-Gemlik Suni İpek Fabrikası (1935 Temel Atma)

34-Keçiborlu Kükürt Fabrikası (1935)

35- Ankara Çubuk Barajı (1936)

36-Zonguldak Taş Kömür Fabrikası (1935)

37-Barut, Tüfek ve Top Fabrikası (1936)

38-Nuri Demirağ Uçak Fabrikası (1936- İlk Türk Uçağı NUD-36 Üretildi)

39-Malatya Sigara Fabrikası (1936) 40-Bitlis Sigara Fabrikası (1936)

41-Malatya Bez Fabrikası (1937 temel atma- Bu fabrika hariç bütün bez ve dokuma fabrikaları Atatürk’ün sağlığında açılmıştır.)

42-İzmit Kâğıt ve Karton Fabrikası (1934- Temel Atma)

43-Karabük Demir Çelik Fabrikası (1937- Temel Atma)

44-Divriği Demir Ocakları (1938)

45-İzmir Klor Fabrikası (1938- Temel Atma) 46-Sivas Çimento Fabrikası (1938-Temel Atma)

Atatürk’ün kurduğu ve kurulmasına teşvik ettiği tüm fabrikalar sayesinde 1929-1938 yılları arasında Türkiye’de;

Ağır sanayi % 152

Kömür %100

Krom %600

Diğer madenler %200 oranında artış yaşanmıştır.

Ayrıca demir üretimi sıfırken 180 bine çıkmış; şeker üretimi ise 200 katı artmıştır.

Böylece küllerinden doğan milletin ateşinin katbekat harlanmasını sağlar Atatürk. Fabrika’nın kale olduğunu savunan Atatürk’ün ışığında ilerlemeye devam edeceğiz.

© Copright Tüm Hakları Saklıdır | ZD Mühendislik İnşaat 2021

Bu site Janet Digital Ajans tarafından tasarlanmıştır.

Drag View Close play
0%